ต้นไม้ทนแดด กับต้นปักษาสวรรค์

ต้นไม้ทนแดด
ต้นไม้ทนแดด

ต้นไม้ทนแดด กับต้นปักษาสวรรค์

ต้นไม้ทนแดด กับต้นปักษาสวรรค์ (Bird of Paradise) เป็นพืชดอกเขตร้อนประเภทหนึ่งที่มีดอกทั้งปี นิยมใช้ตัดดอก หรือปลูกเพื่อตกแต่งสถานที่ตกแต่งสวน ความสวยสดงดงามของไม้อกที่มีชื่อเรียงนามเพราะแบบนี้ เป็นที่ติดใจคนที่รักดอกไม้มามากมายถัดมากแล้ว เพราะจุดเด่นของดอกเมื่อเวลาบานเต็มกำลัง จะมีลักษณะเหมือนนกเกาะที่ก้านดอกหรือกาบดอก บางคนก็จินตนาการมองเห็นเป็นนกที่กำลังบินอยู่บนฟ้า บ้างก็มองเห็นเป็นหัวนกที่มีหงอนหรือลักษณะผู้กระทำรีดนิ้วมือของหญิงสาวด้วยอิริยาบถที่อ่อนช้อย สุดแล้วแต่สายตาของแต่ละท่านที่จินตนาการต่างๆนาๆ บ้าน

แม้กระนั้นก็ยังมีคนอีกจำนวนหลายชิ้นยังงงงวยแล้วก็หลงผิดมีความคิดว่าต้นปักษาสวรรค์เป็นพืชดอกแบบเดียวกันกับธรรมรักษา(ก้ามกุ้ง ก้ามกั้ง แล้วก็ก้ามปู;Heliconia)เพราะว่ามีลักษณะดอกคล้ายกัน หากไตร่ตรองในทางของความสวย ดอกธรรมรักษานั้นสู้ต้นปักษาสวรรค์มิได้ ราคาก็ถูกกว่า การปลูก การอุปถัมภ์ค้ำชูแล้วก็การขยายพันธุ์ก็ทำเป็นง่ายดายยิ่งกว่า ซึ่งตรงจุดนี้ก็อยากที่จะให้ทุกคนทำความเข้าใจเสียใหม่ให้ถูกตรงกันเป็น “ต้นปักษาสวรรค์” บ้าน

เป็นพืชที่อยู่ในตระกูล (Family) Strelitziaceae สกุล (genus) Strelitzia (พืชในสกุลนี้แล้วก็กล้วยพัดด้วย) ซึ่งต่างกับธรรมรักษาที่อยู่ในสกุล Heliconiaceae สกุล Heliconia ยุคเก่าพืชอีกทั้งสามจำพวกเป็นต้นปักษาสวรรค์ กล้วยพัด และก็ธรรมรักษา จะอยู่ในตระกูลเดียวกวันเป็น Musaceae ทั้งยังต้นปักษาสวรรค์รวมทั้งธรรมรักษาสามารถแบ่งย่อยเป็นประเภท (species) ได้อีกซึ่งตอนนี้จะเอ๋ยถึงเฉพาะประเภทของต้นปักษาสวรรค์เพียงแค่นั้น

ก่อนจะเสนอแนะเนื้อหาให้ลึกลงไปถึงจำพวกของต้นปักษาสวรรค์ พวกเรามาทำความรู้จักกับพืชดอกเขตร้อนที่มีชื่ออันเพราะว่า “ต้นปักษาสวรรค์” กันพื้นฐานก่อน HOME

“ต้นปักษาสวรรค์” มีชื่อสามัญว่า Bird of Paradise มีถิ่นเกิดในแอฟริกาใต้ ต้นปักษาสวรรค์มีอยู่หลากหลายประเภท แม้กระนั้นที่นิยมนำมาปลูกกันมากมายมี 2 ประเภทเป็น Strelitzia reginae (ดอกสีส้ม) และก็ Strelitzia Nicolai (ดอกสีขาว)

ลักษณะทางวิชาพฤกษศาสตร์

ลักษณะต้น มี 2 จำพวกเป็น

  1. ประเภทที่ไม่มีลำต้นอยู่เหนือพื้นดิน ต้นเป็นหัวหรือเหง้ารุ่งโรจน์อยู่ใต้ดิน มีแม้กระนั้นก้านใบรวมทั้งตัวใบโผล่ขึ้นมาแค่นั้น ก้านใบมีสีแดงคล้ำ โผล่ขึ้นมาเหนือดิน ใบเป็นใบลำพัง มีอิสรภาพแต่ว่ามักจับกลุ่มกันขึ้นเป็นกอ สูงราวๆ 5-6 ฟุต ดังเช่นว่า Strelitzia reginae, Strelitzia parvifolia ฯลฯ
  2. จำพวกที่มีลำต้นอยู่เหนือพื้นดินเห็นได้ชัดเจน มีลำต้นสูง ใบเหมือนกล้วยพัด บางประเภทมากถึง 30 ฟุต ใบยาว 6 ฟุต จำพวกนี้ในประเทศไทยช่วงนี้ที่มีต้นใหญ่ๆและก็มีดอกหาดูได้ยาก อย่างเช่น Strelitzia Nicolai, Strelitzia alba ฯลฯ บ้าน

ใบ มีสีเขียวเข้ม เนื้อใบเปราะหยาบ มีเส้นใบย่อยขวางกับใบเป็นเส้นบรรทัดตามแนวเฉ ใบรูปรีขอบขนาน ปลายใบแหลม ขอบใบเรียบสะอาดไม่มีจะ โคนใบเรียวสอบเข้าพบก้านใบ ก้านใบในช่วงต่อรับจากใบเป็นก้านมนกลม ในตอนเหนือดินราว 1 ฟุต ก้านใบจะแผ่แบนโค้งเข้าพบกันเป็นลักษณะกาบ ก้านใบยาวราว 2-3 ฟุต ตอนใบยาวราวๆ 1-2 ฟุต ขนาดใบกว้างโดยประมาณ 3-4 นิ้ว

ต้นไม้ทนแดด

ดอก ต้นปักษาสวรรค์จะเริ่มให้ดอกเมื่ออายุราวๆ 3-6 ปี แม้กระนั้นจะไม่มีดอกกระทั่งมีใบอย่างน้อยที่สุดปริมาณ 10 ใบ เมื่อมีดอกต้นปักษาสวรรค์จะแทงก้านดอกเป็นลำกลมขึ้นมาจากกาบโคนใบ สูงมาเหนือกอดอกออกเป็นช่อในส่วนปลายของก้านดอก ดอกต้นปักษาสวรรค์ช่อหนึ่งๆจะมีดอกรวมอยู่ในกาบรองดอกเดียวกันตั้งแต่ 3-7 ดอก กาบรองดอกมีลักษณะเหมือนกาบของหัวปลี

สีของดอกแล้วก็กาบรองดอกนี้ในแต่ละประเภทจะมีสีที่ต่างกันออกไป ในดอกหนึ่งๆมีกลีบดอกไม้รูปใบหอกปลายแหลม 3 กลีบ กลีบหนึ่งๆยาวโดยประมาณ 2.5-3 นิ้ว เกสรตัวผู้มีลักษณะเหมือนลูกศรตอนท้ายสุดของท่อเกสรตัวผู้เป็นส่วนของเกสรตัวเมียซึ่งมีสีน้ำตาลอ่อนดูเหมือนรูปแบบของส่วนแหลมที่สุดของปลายลูกศรนั่นเอง ดอกต้นปักษาสวรรค์ ช่อหนึ่งๆเมื่อบานเต็มกำลังจะยาวได้ตั้งแต่ 4-8 นิ้ว ลักษณะการบานของต้นปักษาสวรรค์เหมือนนกเกาะหรือรูปแบบของผู้กระทำรีดนิ้วมือ ดอกจะบานจากโคนไปพบปลาย บ้าน

เม็ด กลม เปลือกดก ผิวเรียบวาว

การขยายพันธุ์ แยกหน่อหรือเพาะจากเม็ด (ถ้าหากอยากได้ปริมาณต้นมากมาย) กรรมวิธีให้เม็ดแตกหน่อเร็วขึ้น โดยการนำเม็ดแช่น้ำร้อน 100°c ตรงเวลา 1 วัน ก่อนนำไปปลูก 7-10 วัน บ้าน

ภาวะสภาพอากาศที่ถูกใจ ต้นปักษาสวรรค์ถูกใจขึ้นในที่ที่โล่งแจ้ง อยากได้แสงสว่างมากมายตลอดวัน ลมสงบปรารถนาน้ำในจำนวนที่พอดีเจริญวัยเจริญในดินร่วนซุยผสมทรายที่มีการระบายน้ำดี และก็ดินที่มีปุ๋ยอินทรีย์ ดังเช่นว่า ปุ๋ยธรรมชาติหรือปุ๋ยธรรมชาติ บ้าน

ประเภทของต้นปักษาสวรรค์

  1. Strelitzia augusta เป็นประเภทที่มีลำต้นสูงจากพื้นดินเหมือนกล้วยพัด (Ravenala) ลำต้นสูง 18-20 ฟุต หรือบางต้นมากถึง 300 ฟุต ใบยาว 4-6 ฟุต ใบกล้วยมักแตกเป็นริ้ว ด้วยเหตุว่าถูกลมพัดตีใบแตก ช่อดอกใหญ่สั้น ติดกาบใบใกล้ลำต้น มีกาบช่อดอกที่เรียกว่าbract หรือ spath .ใหญ่แข็งข้างในมีดอกสีขาว
  2. Strelitzia caudata เป็นพืชพื้นบ้านของประเทศรัสเซียและก็ทวีปแอฟริกาใต้ ลักษณะลำต้นคล้ายกับ S.augusta แต่ว่ากาบดอกมีสีชมพู ข้างในมีดอกสีขาว
  3. Strelitzia Nicolai ลำต้นสูงเหมือน S.augusta และก็ S.caudata แม้กระนั้นมีกาบดอกสีแดง กลีบดอกไม้สีน้ำเงินอ่อนคละเคล้าขาว ช่อดอกออกจะใหญ่
  4. Strelitzia alba จำพวกนี้มีขนาดกอสูงได้ถึง 10 เมตรทีเดียวแม้กระนั้นช่อดอกกลับเล็กนิดหน่อย ดอกเป็นสีเหลืองอ่อนๆแทบขาว กาบรองดอกเป็นสีขาวซีดๆ
  5. Strelitzia parvifolia ขึ้นเป็นกอใหญ่ กอไม่สูงมากสักเท่าไรนักราวๆ 4 ฟุต ไม่มีลำต้นสูงพ้นพื้นดิน ใบกลมเหมือนกก ก้านดอกยาวยกตั้งชันขึ้นทำให้ดอกดูเด่น กาบดอกสีเหลืองตัวดอกสีเหลืองม่วง มียอดกลีบดอกไม้สีน้ำเงิน Phuket Villas
  6. Strelitzia reginae เป็นพวกที่ไม่มีลำต้น แตกกอเจริญ ก้านใบยาว ตัวใบกว้างมน ขอบของใบห่อเข้าข้างในนิดหน่อย กอสูงราวๆ 3-5 ฟุต เจริญวัยช้า กาบใบมีสีเทาคละเคล้าเขียวแล้วก็ชมพูอ่อนๆใบครึ้มวาวเส้นกึ่งกลางใบมีสีแดงหรือชมพูอ่อนๆดอกยกขึ้น มีก้านดอกยาว มักเป็นช่อดอกเดียวหรือมีสองดอกอยู่บนก้านเดียวกัน กลีบดอกไม้เป็นรูปเรือ สีส้มแก่คละเคล้าม่วง กลีบดอกไม้ในสีส้ม ปลายกลีบแหลมมีสีน้ำเงิน เมื่อเวลาบานเต็มกำลังเหมือนนกเกาะที่ก้านดอกหรือที่กาบดอก
  7. Strelitzia kewensis เป็นประเภทลูกผสมระหว่าง S.reginae กับ S.augusta ดอกมีสีเหลืองอ่อน ที่โคนกลีบสีชมพูอ่อน

ต้นปักษาสวรรค์เป็นพืชที่มีความสวยโดยเฉพาะอย่างยิ่งดอกจะมองคล้ายกับนกที่กำลังบินอยู่บนฟ้า พวกเราจะปลูกไว้เพื่อดูดอกของมันโดยยิ่งไปกว่านั้น ใบมีสีเขียวเข้ม ลักษณะรูปใข่ แม้กระนั้นตอนท้ายใบจะเรียวแหลมคล้ายกับหอก ใบยาวโดยประมาณ 12-16 นิ้ว ตั้งอยู่บนก้านใบที่แข็งแรงยาวราวๆ 17-18 นิ้ว นิยมนำมาปลูกในสวนหย่อมหรือแนวรั้วบ้าน คงทนถาวรก็เลยไม่มีความจำเป็นที่จะต้องดูแลมากมายฯลฯไม้เลี้ยงง่ายแล้วก็อยากแสงตะวันตลอดวัน ภูเก็ต วิลล่า

ต้นปักษาสวรรค์ เป็นพืชมีดอก ดอกบางครั้งก็อาจจะออกเป็นดอกโดดเดี่ยว หรือเป็นช่อ ดอกออกมาจากโคนกาบใบ ก้านช่อดอกกลม มีกาบรองดอกรูปเรือรองรับดอกย่อย มีดอกทั้งปี ดอกเมื่อเวลาบานสุดกำลัง จะมีลักษณะเหมือนนกเกาะที่ก้านดอกหรือกาบดอก ถูกใจดินร่วนซุยคละเคล้าทราย ระบายน้ำก้าวหน้า ความชุ่มชื้นสูง แดดรำไร มีดอกก้าวหน้าที่มีอากาศเย็น นิยมใช้ตัดดอก หรือปลูกเพื่อการประดับประดาสถานที่ตกแต่งสวน

ลักษณะทางวิชาพฤกษศาสตร์

ต้นปักษาสวรรค์มีใบเป็นใบลำพัง รูปหอกปนขอบขนาน เหมือนใบกล้วย ปลายใบแหลม วัวนมนถึงสอบ ขอบเรียบกว้าง 10 – 15 เซนติเมตร ยาว 30 – 60 เซนติเมตร ก้านใบยาว 30 -60 เซนติเมตร รอบๆช่วงต่อกับแผ่นใบกลมมน โคนก้านใบแผ่แบนเป็นกาบโอบรอบต้น จะเริ่มให้ดอกเมื่ออายุ 3 – 6 ปี ดอกมีทรงเหมือนนกที่กำลังกางปีก บางครั้งอาจจะออกเป็นดอกลำพัง หรือเป็นช่อราว 3 -7 ดอก ออกมาจากโคนกาบใบ ก้านช่อดอกกลม ภูเก็ต วิลล่า

มีกาบรองดอกรูปเรือรองรับดอกย่อย แต่ละดอกมีกลีบเลี้ยงรูปหอกแคบยาว 3 กลีบ และก็กลีบรูปลูกศร 2 กลีบ ส่วนปลายกลีบห่อชิดกัน มีเกสรเพศผู้และก็เพศภรรยาอยู่ข้างใน ส่วนปลายสุดของลูกศรมียอดเกสรเพศเมียสีน้ำตาลยื่นออกมา เมื่อดอกบานสุดกำลังมีความยาว 8 – 12 เซนติเมตร ทยอยบานจากโคนช่อไปปลายช่อ ผลมีรูปรี จะแห้งแล้วก็แตก ข้างในมีเม็ด 3 เม็ด รูปกลม มีเปลือกครึ้มสีดำ